AP: wet waarmee politieteam gegevens verzamelt schiet tekort

Bron: Binnenlands Bestuur

6 March 2026, 10:26

DEN HAAG - Een speciaal politieteam dat voorafgaand aan bijvoorbeeld een demonstratie informatie verzamelt over mensen om de situatie in te schatten, heeft onvoldoende wettelijke basis om dat te doen. Dat stelt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vrijdag. De privacytoezichthouder vindt dat de wet moet worden aangepast, anders moet het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) stoppen met een deel van het inlichtingenwerk.

Het TOOI verzamelt de informatie om de kans op verstoringen van de openbare orde in te schatten. Het gaat om heimelijke informatie over mensen die eerder betrokken waren bij ongeregeldheden, verkregen via mensen uit hun omgeving.

De politie doet dit werk op basis van een artikel uit de Politiewet, dat "geringe inbreuk op iemands privacy" toestaat. Maar volgens de AP gaat het politieteam soms verder dan dat, bijvoorbeeld als iemand die vaak demonstreert in de gaten wordt gehouden en de politie zo een "min of meer compleet beeld" van diegene opbouwt. "Dat kan grote gevolgen hebben voor deze persoon", aldus de waakhond.

Bijzondere persoonsgegevens

Daarnaast verwerkt het politieteam volgens de AP soms gegevens over bijvoorbeeld iemands gezondheid, religie of seksuele voorkeur. Die zogenoemde bijzondere persoonsgegevens kunnen leiden tot discriminatie en uitsluiting en mogen alleen verwerkt worden bij noodzaak en als er een duidelijke grondslag is. Dat geldt volgens de toezichthouder niet voor de activiteiten van het TOOI.

Justitieminister David van Weel moet het rapport nog bestuderen, maar zegt nu al dat hij ingrijpt als dat nodig is. "Wat deze eenheid doet, is ontzettend belangrijk voor de openbare orde en veiligheid in Nederland", aldus de VVD-bewindsman. Dus als een wetswijziging nodig is om ermee door te kunnen gaan, "dan gaan we dat doen".

Duidelijke en nauwkeurige wetgeving

AP-voorzitter Aleid Wolfsen meldt dat de politie alleen inbreuk mag maken op iemands grondrechten op basis van duidelijke en nauwkeurige wetgeving. "Dat voorkomt willekeur bij het optreden van de politie en zorgt ervoor dat deze inbreuk democratisch gelegitimeerd is."

De AP wil dat de Tweede Kamer over het onderwerp debatteert.

◄ Frustratie, maar ook begrip over besprekingen met Microsoft

Groot IT-onderzoek: overheden zetten in op minder Amerikaanse cloud ►