Rapport: kabinet zal iets moeten doen aan hypotheekrenteaftrek

DEN HAAG - Het kabinet zal aan de slag moeten met de hypotheekrenteaftrek, ondanks de afspraak in het coalitieakkoord om "de fiscale behandeling van de eigen woning" ongemoeid te laten. De problemen rond de dertigjaarstermijn vragen daarom, schrijven ambtenaren van het ministerie van Financiën in een rapport. Niets doen lijkt de goedkoopste oplossing, maar leidt tot oneerlijke uitkomsten. Alle mogelijke oplossingen hebben grote voor- én nadelen.

Sinds 2001 is de fiscale aftrek van hypotheekrente beperkt tot dertig jaar. Er is alleen geen centraal register waar wordt bijgehouden hoe lang mensen hypotheekrenteaftrek hebben genoten. Het is aan belastingplichtigen om op te geven en ook te bewijzen dat zij er nog recht op hebben. De Belastingdienst beschikt evenwel niet over tegenbewijs en kan bovendien niet iedereen controleren, waardoor het kan lonen om niet eerlijk te zijn bij de belastingaangifte.

Minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) sprak eerder deze week tegen RTL Z van een tijdelijke situatie. Sinds 2013 moeten alle hypotheken in dertig jaar worden afgelost, zodat het probleem in 2043 uit de boeken zou lopen. Hij leek voor te sorteren op niets doen, omdat de budgettaire gevolgen relatief beperkt zijn. Ambtenaren schatten zo'n 100 miljoen euro per jaar, ervan uitgaande dat veruit de meeste mensen te goeder trouw hun belastingaangifte invullen.

Leenruimte

Daarmee ging hij eraan voorbij dat dan mogelijk slecht gedrag beloond wordt en goed gedrag bestraft. Het recht op hypotheekrenteaftrek heeft daarnaast nu al invloed op de leenruimte van mensen die een nieuw huis willen kopen. Onzekerheid daarover kan leiden tot terughoudendheid bij hypotheekverstrekkers.

Het rapport schetst een aantal opties om het probleem wel op te lossen. Als de renteaftrek voor oude hypotheken per 2031 stopt, levert dit de schatkist juist gemiddeld 1,4 miljard euro per jaar op in de jaren 2031-2043. Maar dan krijgt een deel van de huizenbezitters niet de dertig jaar aftrek waar zij recht op hebben. Varianten met een overgangsregeling raken burgers financieel minder hard, maar vragen veel van hun doenvermogen, omdat zij (een deel van) hun hypotheek moeten oversluiten.

Een tweede optie is de aftrek pas in 2043 voor alle oude hypotheken te beëindigen. Een deel van de huizenbezitters krijgt dan langer aftrek dan eigenlijk zou moeten. Bovendien kost deze oplossing de staatskas gemiddeld 1,4 miljard euro per jaar. Optie drie, een geleidelijke afbouw voor oude hypotheken, is goedkoper maar vraagt dan weer meer van zowel burgers als de Belastingdienst.

Zie ook:

◄ Alleen maar hoofdbrekens bij oplossingen voor dertigjaarstermijn hypotheekrentea

Eerenberg: nog deze regeerperiode keuze over hypotheekrenteaftrek ►